Russische witwasserette na 3 jaar ontrafeld

Russische witwasseretteMedio maart 2017 publiceerden diverse onderzoeksjournalisten in samenwerking met het Organized Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP) over de grootste witwasoperatie in de voormalige Sovjet-Unie: tussen 2011 en 2014 zou zo’n 20 miljard dollar hagelwit uit een frauduleuze Russische witwasserette van buitengaatse postbusbedrijven, stromannen, banken en rechters zijn gekomen. Nu OCCRP en Novaya Gazeta de beschikking hadden gekregen over een grote dataset met gegevens van meer dan 120 bankrekeningen, werkten zij met meer dan 60 onderzoeksjournalisten uit 32 landen aan een nieuwe publicatie over ‘the Russian Laundromat‘. De Süddeutsche Zeitung, Vice, the Guardian, De Correspondent, Barrons en vele andere kranten kwamen met artikelen over het schandaal.

In de witwasoperatie vormden twee Britse postbusbedrijven de centrale spil. De eigenaren van deze bedrijven waren feitelijk onzichtbaar door een wirwar aan brievenbusmaatschappijen in belastingparadijzen. De Britse bedrijven kwamen onderling zeer forse, maar fictieve leningen overeen. Bij zo’n lening stond altijd een Russisch bedrijf onder leiding van een Moldavische stroman garant. Uiteraard bleef de schuldenaar in gebreke, zodat de schuldeiser naar een Moldavische rechter kon stappen om de garantie in te roepen. De rechters – betrokken in het complot – concludeerden dat het garant staande Russische bedrijf moest dokken. En dat maakte met geveinsde tegenzin het bedrag over op een rekening van het Britse bedrijf bij de Moldindconbank. Dat maakte het geld over naar een eigen Letse rekening, waarmee het op slag was witgewassen.

Russische witwasserette

Moldindconbank

Uit de nieuwe gegevens zou nu duidelijk zijn geworden, dat het geld grotendeels afkomstig was uit belastingontduiking, fraude en corruptie bij staatsprojecten in Rusland en ‘toebehoorde’ aan topmannen uit de Russische zakenwereld. Vanuit Letland kwam het geld terecht bij duizenden bedrijven in bijna 100 landen en werd gebruikt om – ontraceerbaar via dezelfde twee Britse spookbedrijven – luxe goederen te kopen, maar ook aardappelen, flatscreens en bloemen zonder importheffingen naar Rusland te importeren. 

Strafrechtelijk onderzoek naar de witwasoperatie is nog steeds gaande in Moldavië, Letland, het Verenigd Koninkrijk en Rusland, maar met name in Rusland is de bereidheid tot medewerking minimaal. Dat kan ook te maken hebben met de grootste financiers achter het OCCRP, waar ook de auteurs in de Correspondent een kanttekening bij plaatsen. Het project wordt financieel ondersteund door de Amerikaanse Open Society Foundation van de miljardair en zakenman George Soros. Daarnaast ontving de OCCRP fondsen van onder meer het Google Digital News Initiative, het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en de Amerikaanse ontwikkelingshulporganisatie USAID.

bron: OCCRP, De Correspondent (Maaike Goslinga, Jesse Frederik, Bart Crezee)