Eind november 2019 leek er op Malta ineens schot te komen in het moordonderzoek inzake onderzoeksjournaliste Daphne Caruana Galizia in oktober 2017. De politie had een man aangehouden, die als tussenpersoon betrokken zou zijn geweest bij de moord. Premier Joseph Muscat was bereid hem niet te laten vervolgen als zijn verklaringen en informatie zouden leiden naar de verantwoordelijke opdrachtgever. In een poging het eiland te ontvluchten op zijn superjacht, werd enkele dagen later zakenman Yorgen Fenech opgepakt.
Fenech was ondermeer eigenaar van het bedrijf 17 Black, ingeschreven in Dubai, dat verhulde betalingen verrichtte aan Maltese politici, zo ontdekte Caruana Galizia. Uit de Panama Papers was duidelijk geworden dat kabinetchef Keith Schembri en minister Konrad Mizzi geld ontvingen via vennootschappen in belastingparadijzen uit projecten waarin ze samenwerkten met 17 Black. Bijvoorbeeld de aanleg van een grote LNG-terminal op het eiland, waarin ook Fenech participeerde met zijn Tumas Group. Deze en andere misstanden beschreef Caruana Galizia jarenlang op haar blog Running Commentary.
Diverse journalisten, onderzoekers en bloggers hebben haar werk voortgezet, waaronder Manuel Delia, landgenoot en mede-auteur van het boek Murder on the Malta Express. Samen met de organisaties Republikka en Occupy Justice was hij ook de drijvende kracht achter de demonstraties in Valletta tegen de premier en zijn ministersploeg.
Kort na de aanhouding van Fenech, werd ook Schembri gearresteerd, gevolgd door zijn aftreden. Dezelfde week legde ook de minister van toerisme Konrad Mizzi zijn functie neer en zette de minister van EZ, Christian Cardona, zichzelf op non-actief. Het moment waarop ook premier Muscat zijn vertrek zou aankondigen leek steeds dichterbij te komen. Begin december kondigde hij aan op 12 januari 2020 plaats te maken. Zijn Arbeiderspartij kiest dan een nieuwe leider, waarna Muscat – na zeven jaar – ook zal aftreden als premier.
bron: NRC (Floor Bouma, Jelmer Kos), Trouw (Pieternel Gruppen), The Guardian (Juliette Garside)