Begin maart 2022 verbraken diverse organisaties hun banden met het Rusland van Poetin, vanwege diens invasie van Oekraïne. Ook de druk op trustkantoren, accountants en advocaten om dat te doen, nam toe. Zij waren (en zijn) vaak betrokken bij constructies, waarmee Russische conglomeraten en oligarchen hun rijkdom buiten Rusland veilig stellen.

Het in ‘Londongrad’ hoofdkantoor houdende advocatenkantoor Linklaters, deel uitmakend van de Magic Circle en sinds 1992 ook gevestigd in Rusland, kondigde als eerste aan haar werkzaamheden te beëindigen en haar kantoor in Moskou te sluiten. Voor de 70 medewerkers zou een andere plek binnen het bedrijf worden gezocht. Internationaal actieve kantoren als CMS, White & Case, Baker McKenzie en Allen & Overy beraadden zich nog op de ontstane situatie.

Van de grote accountantskantoren was Grant Thornton begin maart de eerste die zich uit Rusland terugtrok door de banden te verbreken met FBK, de lokale vestiging die bijvoorbeeld de controle doet van de boeken van Gazprom. De Big Four veroordeelden wel de aanval op Oekraïne, maar gaven nog geen uitsluitsel over het effect daarvan op hun dienstverlening in Rusland. Behalve de afgekondigde sancties, oefenen bij dit soort bedrijven ook medewerkers en alumni druk uit op het bestuur om geen zaken meer te doen voor Russische entiteiten.

In Nederland namen NautaDutilh en Houthoff eveens afscheid van Russische Kremlin-gerelateerde klanten. Bij NautaDutilh gaat het dan om bedrijven als Gazprombank en Gunvor. Houthoff werkte regelmatig voor de Russische staat en Gazprom. Daar hield hield het de bijnaam ‘Kremlin aan de Zuidas’ aan over.

In Europees verband werd gekeken naar extra sancties voor trustkantoren, waaronder bedrijven zijn, die geld beheren voor de Russische staat en rijke Russen.

In het Verenigd Koninkrijk is onder de regeringen van David Cameron, Theresa May en Boris Johnson niets gedaan om de instroom van Russisch vermogen in te dammen. Zoals bijvoorbeeld het vele Londense vastgoed, dat werd aangeschaft via schijnbedrijven in de Overzeese Gebiedsdelen van het Britse Koninkrijk. Met de deplorabele staat van de Britse Kamer van Koophandel is het onbegonnen werk de werkelijke belanghebbenden achter zulke vennootschappen te achterhalen.

In 2018, na de vergiftiging van Sergei en Yulia Skripal, stond Johnson, destijds minister van Buitenlandse Zaken, erop dat de inzet van ‘unexplained wealth orders‘ zou worden opgevoerd. Om zo vermogen – met name vastgoed – van Russische burgers met een schimmige financiering af te kunnen nemen. Sindsdien is dit middel nul (0) keer ingezet, met name vanwege de forse bezuinigingen bij de handhavende diensten.

Wel daarentegen is het verstrekken van gouden visa volop doorgegaan. In dezelfde periode zijn ruim 90 van dergelijke visa verstrekt aan Russische staatsburgers met 2 miljoen pond op zak. Ook in het laatste kwartaal van 2021, toen de legeroefeningen aan de Oekraïense grens al werden geduid als voornemen van Poetin om Oekraïne in te lijven.
Na jaren van felle kritiek besloot Malta voorlopig geen paspoorten meer te verkopen aan miljonairs uit Rusland en Belarus. Dat Malta dergelijke ingezetenen niet de toegang kan ontzeggen, zal deze lieden niet echt deren. Wel dat de EU toch sancties aan ze op kan leggen, hun tegoeden kan bevriezen en hun reisrechten kan beperken.

bron: Financial Times (Kate Beioley, Michael O ́Dwyer), Private Eye, Follow the Money (Hugo Rasch, Jan-Hein Strop), NOS (Siebe Sietsma)

afbeelding demonstratie Berlijn: Mikel Agirregabiria Agirre, 2022, CC BY-NC-SA 2.0, Flickr.