Medio november 2022 schreven kranten, The Guardian voorop, over een recente roof van miljarden aan belastinggeld in Irak. In oktober, daags voor het aantreden van premier Mohammed Shia al-Sudani, werd bekend dat tussen september 2021 en augustus 2022 bijna 2,5 miljard euro aan belastinggeld was verduisterd. Het geld werd opgenomen uit een fonds waarin door buitenlandse bedrijven bedragen aan voorlopige aanslagen werden gestort, beheerd door staatsbank Rafidain Bank.

In augustus kwam een einde aan de bijna 250 geldopnames toen het ministerie van Justitie bepaalde dat er geen geld meer mocht worden opgenomen van de bewuste rekening. De opnames begonnen kort nadat de politiek besloten had het toezicht op teruggaves uit het fonds op te heffen, vanwege klachten over de ingewikkelde procedures en de lange wachttijden.

Wel greep de vorige minister van Financiën, Ali Allawi in. Hij verbood in november 2021 verdere opnames van de rekening, maar daar werd niet naar gehandeld. Meldingen van de anti-witwas eenheid bij de bank leidden niet tot ingrijpen van Rafideen of van de centrale bank.

Het geld werd cash opgenomen door vijf (verhullings)bedrijven, waarvan er zeker drie net waren opgericht. Zij hadden zelf niets afgedragen aan het fonds en gebruikten vervalste formulieren om de bedragen op te nemen.

“Corruption in Iraq is the political system”

Renad Mansour, directeur Iraq Initiative bij Chatham House.

Deze ingrediënten wezen erop dat dit het werk van insiders moest zijn, inclusief betrokkenen van het ministerie van Financiën, de centrale bank, de belastingdienst en de Rafidain Bank. Iets waar weinig Irakezen van op keken in een land waar corruptie zo is verweven met het economische, sociale en politieke leven. Zowel de vorige als de nieuwe regering noemden de beteugeling van corruptie een topprioriteit.

Voor negen verdachten werd een reisverbod ingesteld, waaronder de directeuren van de bedrijven en 5 hoge ambtenaren van het ministerie en de belastingdienst. Zakenman Nour Zuhair Jassim werd gearresteerd toen hij met een privé jet het land wilde verlaten. Hij zou CEO zijn bij twee van de vijf bedrijven, die geld opnamen uit het belastingfonds.

Tot nu toe werden 55 panden en zo’n 250 miljoen euro in beslag genomen. Als na een tijdje enkele personen bij bijvoorbeeld Rafidain en het ministerie worden gestraft, gaat het politieke spel – inclusief corruptie – gewoon weer verder, luidde de verwachting van analisten.

bron: The Guardian (Simona Foltyn), DW (Timothy James), FT (Raya Jalabi), Berichten van een theedrinker (Judit Neurink)