Medio november 2022 stond accountantsorganisatie EY voor de strafrechter voor haar hulp aan telecombedrijf Vimpelcom (tegenwoordig Veon) om voet aan de grond te krijgen in Oezbekistan. Een en ander speelde tussen 2006 en 2012 en leidde in 2016 tot een schikking met Vimpelcom, die 350 miljoen euro aftikte. Twee jaar later met ING, die voor deze en andere witwaszaken maar liefst 775 miljoen betaalde. Ook bij deze bank controleerde EY, die een schikking van 700.000 euro afwees, de boeken.

Voor toegang tot de Oezbeekse telecommarkt betaalde Vimpelcom naar verluidt zo´n 1 miljard dollar aan de veelzijdige zakenvrouw Gulnara Karimova, dochter van de toenmalige president van Oezbekistan. De geldstromen liepen hoofdzakelijk door Nederland via constructies die hun oorsprong vonden bij ´professionele dienstverleners´ op de Zuidas. Zo werden ook trustkantoor Orangefield, advocatenkantoor Houthoff en Fortis en Amsterdam Trade Bank in verband gebracht met de zaak, zonder dat dit tot gerechtelijke stappen leidde.

Dat gebeurde wel met Takilant, een verhullingsbedrijf in Gibraltar van Gayane Avakyan, een vertrouwelinge van Karimova. Via dit bedrijf kwamen de steekpenningen bij die laatste terecht. De rol van Takilant werd in Nederland bestraft met een boete van 1,6 miljoen euro en terugbetaling van 123 miljoen aan onrechtmatig verkregen winsten.

EY kreeg nu van het OM het verwijt niet tijdig en niet volledig melding te hebben gedaan van ongebruikelijke transacties bij Vimpelcom. De zaak gaat om drie van dergelijke gevallen, waarmee een maximale boete van 243.000 euro is gemoeid. Dat zou dan het resultaat zijn – minder dan de winst in 1 dagdeel – van zes jaar onderzoek van het OM naar ´systematisch ontwijk-, wegkijk- en uitstelgedrag van werknemers op senior niveau bij EY Nederland´ betreffende het naleven van de Wwft.

Pas toen de FIOD aan de deur klopte, de SEC zich ermee ging bemoeien en het van de voorpagina’s werd afgeschreeuwd, deed EY schoorvoetend een summiere melding

Officier van Justitie

De zaak Vimpelcom liet duidelijk zien waarom het Nederlandse vestigingsklimaat internationale operaties als deze aantrekt. Een soepel financieel systeem aangevuld met een keur aan facilitators naast een grote luchthaven werken als een magneet op zowel bona- als malafide partijen. Na grote schikkingsbedragen – ook ABN Amro werd niet overgeslagen – en druk van DNB gaven banken vervolgens miljarden uit aan het op orde brengen van hun poortwachtersfunctie ten opzichte van dat financiële systeem.

bron: FD (Martijn Pols, Lennart Zandbergen), Accountancy Vanmorgen, Openbaar Ministerie