Begin januari 2024 werd vastgoedontwikkelaar Jack Fischer veroordeeld tot een gevangenisstraf van 25 jaar voor het aan de man brengen van 1,4 miljard dollar aan frauduleuze fiscale aftrekposten. Daarmee werd de Amerikaanse belastingdienst IRS benadeeld voor een bedrag van ruim 450 miljoen dollar, terug te betalen door diezelfde Fischer. Partner in crime James Sinnott kreeg 23 jaar cel en moest een vergelijkbaar bedrag als Fischer terugbetalen.  

De beide mannen maakten gebruik van een ‘groene’ belastingmaatregel (conservation easements) uit 1980, waarbij het niet ontwikkelen van grond recht gaf op een aftrekpost door die ontwikkelrechten als erfdienstbaarheid over te dragen aan een beheerder zonder winstoogmerk. Zo werd natuurbehoud fiscaal aantrekkelijk en konden terreinen een publieke functie krijgen als park, landschap of natuurgebied.

Fisher en Sinnot – en met hen vele andere Trumpiaans slimme ondernemers – zochten juist verlaten golfbanen of met kreupelhout overgroeide terreinen, die ze voor een prikkie konden bemachtigen. Taxateurs gingen vervolgens aan de haal met waarderingen, gebaseerd op de mogelijke ontwikkeling van bijvoorbeeld luxe vakantiehuizen of een park met zonnepanelen. Zo bezien kon de waarde van de grond wel vier tot tien keer over de kop gaan. In aftrekposten geïnteresseerde kopers namen deel in zo’n grondinvestering (syndicated conservation easement) en gebruikten het papieren waardeverschil als aftrekpost.

Fisher, die zijn loopbaan begon bij de IRS en accountant werd, maakte voor het optuigen van de investeringsfondsen gebruik van (vaste) taxateurs, accountants en advocaten. Ook daartegen werden rechtszaken gestart.

De ondernemers in kwestie verdienden er miljoenen aan. Jack Fisher zou met de 15 fondsen die hij tussen 2013 en 2020 opzette zo’n 60 miljoen dollar hebben opgestreken, goed voor diverse huizen in Amerika, een villa op Bonaire, een vliegtuig, een luxe camper van een paar ton en een springpaard. Daarbij maakte hij zelf ook gebruik van de door hem geconstrueerde aftrekposten.

Sinds 2016 bundelden de politiek, de IRS, het ministerie van Justitie en de Land Trust Alliance hun krachten om het misbruik van de syndicated-variant in te dammen. Die werd bestempeld als misbruik en er werden rechtszaken begonnen tegen aanbieders als Inland Capital Management (ICM) van Fisher. Die aanbieders bundelden op hun beurt hun krachten in Partnership for Conservation (P4C) en begonnen een stevige lobby in Washington.
Over de jaren nam de belastingdienst zo’n 28.000 belastingbetalers onder de loep, die in deze categorie 21 miljard dollar aan aftrekposten opvoerden.

Eind 2022 lukte het eindelijk om een wetsaanpassing goedgekeurd te krijgen als onderdeel van de wet op het overheidsbudget 2023. Vanaf dat moment mocht bijvoorbeeld de waarde na ontwikkeling maximaal 2,5 keer hoger liggen dan de kale grondwaarde of aanschafprijs. Met deze en toekomstige rechtszaken hoopte men toch zeker nog 8 miljard dollar aan onterechte aftrekposten terug te halen.

bron: BNN Bloomberg (David Voreacos), Department of Justice, Pro Publica (Peter Elkind), Land Trust Alliance