Recht

Italiaanse senaat stemt in met nieuwe anti-corruptiewet

Begin april 2015 – 1 april om precies zijn – stemde de Italiaanse senaat in met een  aanpassing op de anti-corruptiewet uit 2012. Een mijlpaal, want de afgelopen twee jaar blokkeerde de Senaat elk voorstel dat de regering indiende om iets te doen aan dit bekende fenomeen. De Kamer van Afgevaardigden was ook jarenlang verdeeld en nam de oorspronkelijke wet in juni 2012 aan. De wet werd eind november 2012 van kracht: straffen voor corruptie werden hoger en de bestrijders ervan kregen meer bevoegdheden. Jaarlijks zijn er naar schatting tientallen miljarden euro’s gemoeid met corruptie in Italië.

De regering Monti wilde destijds na een strengere budgetdiscipline en de aanpak van belastingontduikers ook de corruptie in Italië aanpakken. Zo werd het bij de parlementsverkiezingen van 2013 onmogelijk dat wegens corruptie veroordeelde partijleden op de kieslijst kwamen te staan. Veel volksvertegenwoordigers hadden een strafblad – de meesten uit de centrumrechtse PDL van ex-premier Silvio Berlusconi – en probeerden de wet door amendementen steeds af te zwakken. Monti maakte er een vertrouwenskwestie van en wist zo de wet aangenomen te krijgen.

De huidige regering van premier Renzi raakte de afgelopen maanden steeds meer gefrustreerd over de moeizame vorderingen bij het verder aanpassen van anti-corruptiewet 190/2012. Met name Forza Italia (Berlusconi) was tegen een (nog) hogere strafmaat. Deze partij lag sowieso dwars na uit het pact gestapt te zijn, dat een jaar geleden was gesloten over structurele hervormingen, omdat FI niet was betrokken bij de benoeming van de nieuwe Italiaanse president Sergio Mattarella.

Aardbeving l'Aquila 2009 Italiaanse senaat

Aardbeving l’Aquila 2009

Tegelijk was er de afgelopen maand opnieuw een schandaal dat de minister van Transport & Infrastructuur de kop koste. Hoewel zelf geen verdachte, nam Maurizio Lupi zijn politieke verantwoordelijkheid en stapte op, toen bekend werd dat er bij aanbestedingen voor publieke werken ter waarde van 25 miljard euro onregelmatigheden zouden zijn geconstateerd. Het betrof trajecten van snelwegen en de hogesnelheidslijn, de haven van Sardinië en uitbreidingen van de metro’s in Rome en Milaan. 
Intussen lopen er nog onderzoeken naar corruptie bij de Expo 2015, de stormvloedkering van Venetië en het herstel van L’Aquila, dat in 2009 door een zware aardbeving werd getroffen. 

bron: NOS, Powned, Xinhua, The Local

Wetsvoorstel hogere straffen corruptie

Ivo Opstelten

Ivo Opstelten

Op witwassen en corruptie komen mogelijk hogere straffen te staan. Minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie diende daarvoor begin juli 2013 een voorstel in bij de Tweede Kamer. Mede na kritiek van de OESO en als gevolg van recente strengere wetgeving in de VS (FCPA) en het VK (Bribery Act) , werd een wetsvoorstel opgesteld, dat medio mei vorig jaar aan verschillende instanties voor advies werd gestuurd, zoals het Openbaar Ministerie en de Raad voor de rechtspraak.

Ruimere definities, zwaardere straffen

Zo zou de maximale boete voor bedrijven maximaal 10 procent van hun jaaromzet moeten worden. Op kapitaalkrachtige bedrijven maken de huidige boetes (maximaal 780.000 euro) weinig indruk, vindt de minister.
De maximumstraf voor witwassen op zich gaat van 4 naar 6 jaar gevangenisstraf. Wordt er witgewassen uit gewoonte of in de uitoefening van een beroep, dan wordt de gevangenisstraf maximaal 8 jaar.
Corruptie in de private sector kan in de toekomst 4 jaar opleveren in plaats van 2. En omkoping van ambtenaren kan de overtreder komen te staan op maximaal 6 jaar cel.

Tevens wordt omkoping ruimer opgevat, met bijvoorbeeld het met geld paaien van accountants en taxateurs om malversaties door de vingers te zien of om een onjuiste waardebepaling van een onroerende zaak af te geven.

Economische delicten gaan eveneens meer celstraf opleveren: maximaal 4 jaar wanneer bijvoorbeeld afvalverwerkingsbedrijven stelselmatig milieuvoorschriften negeren of malafide financiële instellingen die ongebruikelijke transacties niet melden. Zij vervalsen de concurrentie met ondernemers die zich wel aan de regels houden en veroorzaken vaak grote maatschappelijke schade.

Verder wordt het misbruik van gemeenschapsgeld strafbaar. Zo kan oneigenlijk gebruik van subsidies van de overheid of van internationale organisaties als de VN of de Wereldbank strafrechtelijk worden aangepakt.

De procedure, om te beoordelen of advocaten of notarissen zich bij inbeslagneming in het kader van een opsporingsonderzoek terecht beroepen op hun verschoningsrecht, wordt versneld.

Buitenlandse druk neemt toe

Bij het voorstel werd aangegeven dat financieel-economische criminaliteit het goede functioneren van de economie en die van de financiële sector kan verstoren. De vastgoedfraude– en bouwfraudezaken en boekhoudschandalen van de afgelopen jaren zijn daarvan voorbeelden. Delicten als fraude, omkoping en witwassen zijn lucratief door een combinatie van hoge winsten en naar verhouding lage straffen, die in de strafwet staan. Daarom oefenen ze niet alleen aantrekkingskracht uit op daders uit het criminele milieu, maar ook op witteboordencriminelen uit de economische sector.

TI NederlandIn een interview in NRC Handelsblad in december 2012 met de titel ‘Druk op Nederland – pak corruptiezaken aan’ waarschuwde de voorzitter van Transparency International Nederland, Paul Arlman, voor de gevolgen van de hierboven genoemde verscherpte Angelsaksische wetgeving. In de VS en Groot-Brittannië zijn omvangrijke opsporingsapparaten in het leven geroepen om internationale omkoping op te sporen. Buitenlandse bedrijven, zoals Siemens, Philips, BAeS, worden daarbij niet gespaard en de boetes die worden opgelegd zijn torenhoog, waarschuwde Arlman.

“Het moederbedrijf kan keurig in Amsterdam gevestigd zijn. Maar één bankrekening in Londen of New York, kan al voldoende zijn om de eigenaar ervan te vervolgen als ze erachter komen dat er op de Filippijnen een ambtenaar is omgekocht.”
“De druk op Nederland wordt ook internationaal opgevoerd”, zei Arlman, oud-bestuurslid van de Amsterdamse beurs, oud-bewindvoerder bij de Wereldbank en oud-topambtenaar bij het ministerie van Financiën. Periodiek vindt overleg plaats tussen justitieambtenaren uit landen die de anti-corruptieverdragen hebben ondertekend. En daar moet Nederland telkens toegeven dat er hier nog niet één onderneming voor de rechter is gebracht. In landen als Duitsland, Frankrijk en zélfs Italië was dat wel het geval.

bron: NU.nl, Transparency International Nederland, Rijksoverheid.nl, NRC (Jos Verlaan)

Zwitserland bezorgd over corruptie-imago sportfederaties

Vanaf medio mei 2013 kunnen de Zwitserse kantons, politieke partijen en andere stakeholders tot begin september reageren op een regeringsvoorstel om de anti-corruptie wetgeving te verscherpen. Nu is corruptie alleen strafbaar als er ambtenaren bij zijn betrokken of als het oogmerk marktverstoring is. Voorgesteld wordt om ook corruptie door private bedrijven en organisaties onder het strafrecht te brengen. Deze aanbeveling werd eind 2011 ook gedaan door de Europese Groupe d’États contre la corruption (GRECO).

IOC, Lausanne corruptie-imago sportfederaties

IOC, Lausanne

Zwitserland is bezorgd over het effect dat schandalen rond diverse sportfederaties kan hebben op haar imago. Meer dan 30 internationale sportfederaties hebben hun hoofdkantoor binnen de landsgrenzen, zoals de FIFA – de afgelopen jaren geplaagd door diverse corruptieschandalen – in Zurich. Het IOC, bezoedeld door stemfraude rond de toewijzing van de Olympische winterspelen van 2002 aan Salt Lake City, heeft haar hoofdzetel in Lausanne en de door dopingschandalen getroffen Internationale Wielerbond ICU opereert vanuit Aigle.

Na de publieke consultatie gaat het federale ministerie van Justitie met de suggesties en aanbevelingen aan de slag om met een uitgewerkt wetsvoorstel te komen, dat de regering dan aan het parlement kan voorleggen.

bron: Yahoo Sports (Martin De Sa Pinto, Brian Homewood), Administration fédérale, Play the Game

Bestuursverbod voor frauderende bestuurder?

De pakkans bij faillissementsfraude is zeer klein. Nog geen 2 procent van alle fraudes wordt strafrechtelijk aangepakt. Daardoor lijden schuldeisers jaarlijks een schade van 1,7 miljard euro. Onverteerbaar, constateerde Tineke Hilverda, hoogleraar Faillissementsfraude, bij haar oratie vorig jaar. In de Zembla-uitzending ‘Nederland Fraudeland’ van 14 december 2012 herhaalde ze de cijfers en haar standpunt.

Het kabinet is inmiddels aan de slag gegaan om daar wat aan te gaan doen. In de transportsector hebben werkgevers en werknemers de handen reeds ineen geslagen in de Stichting Aanpak Malafide Doorstarters in de Transportsector. Daarmee zou een einde moeten komen aan de werkwijze van bedrijven als transportbedrijf Willem Rompen en Rynart. Het laatste bedrijf startte door in het buitenland en draaide z’n naam gewoon om in Tranyr.

Europees register malafide bestuurders

Als het aan Nederland ligt, moet er een een Europees register voor frauderende bestuurders komen. Staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) bepleitte dat medio januari 2013 in de Raad van ministers van Justitie in Dublin. Een dergelijk register zou moeten voorkomen dat bestuurders hun malafide praktijken elders in de EU kunnen voortzetten. Op de lijst kunnen bijvoorbeeld ondernemers worden opgenomen die een rechterlijk bestuursverbod opgelegd hebben gekregen. Het voorstel van Teeven sluit aan op de wens van minister Opstelten om faillissementsfraude harder aan te pakken.

Te hopen is dat er met de invoering van de nieuwe landelijke politie-organisatie meters worden gemaakt waar het de aanbevelingen betreft uit het begin 2012 verschenen Rapport ‘Follow the Money!’ over de vorderingen in het financieel rechercheren sinds 2007. Toen presenteerde het kabinet Balkende IV het programma ‘Veiligheid begint bij Voorkomen’, waarna op 1 april 2008 het programma Financieel Economisch Opsporen Politie (FinEC) van start is gegaan.
De conclusies waren lichtelijk teleurstellend en te vrezen valt dat de reorganisatie de komende jaren teveel aandacht en energie zal vergen om tot significante verbeteringen te komen.

Als a) de pakkans niet groter wordt en b) het aantal veroordelingen daarbij zo laag blijft, heeft Nederland in dat register aan 1 pagina voorlopig genoeg.

Civielrechtelijk verbod veroordeelde bestuurders

Het kabinet heeft in november 2012 een civielrechtelijk verbod aangekondigd voor bestuurders van bedrijven die voor fraude zijn veroordeeld. Dat houdt in dat fraudeurs worden geschrapt bij de Kamer van Koophandel en zich daar ook niet meer kunnen inschrijven. Het voorstel voor een Europees register van fraudeurs wordt meegenomen bij de aankomende herziening van de Europese faillissementsregels door de Europese Commissie.

Jaarlijks gaan zo’n 200.000 Europese bedrijven failliet en gaan zo’n 1,7 miljoen banen verloren. Een kwart van deze bedrijven heeft activiteiten in meerdere lidstaten.

De minister schreef eind november 2012 in een brief aan de Tweede Kamer, dat hij een wetsvoorstel hiertoe in voorbereiding had. Dat moet een zogeheten civielrechtelijk bestuursverbod mogelijk maken. Het Openbaar Ministerie of de curator zou de rechter kunnen vragen zo’n verbod op te leggen. Samen met het ministerie van Economische Zaken zou Opstelten verder bekijken of de Kamer van Koophandel de malafide bestuurders kan registreren en kan voorkomen dat zij opnieuw een bedrijf inschrijven.

Ook zou nog overleg plaats moeten vinden met andere betrokkenen, zoals de Raad voor de Rechtspraak, werkgeversorganisatie VNO-NCW en de Kamers van Koophandel, voordat de plannen worden besproken met de Tweede Kamer.

De minister bekijkt of het mogelijk is om fraudebestrijding volgens de wet een taak van de curator te maken. Volgens Opstelten is dit alles nodig omdat er door het huidige economische tij sprake is van een historisch hoog aantal faillissementen.